Κι όμως, το Κουκουρού (1354μ.) των Προμάχων είναι ηφαιστειακός δόμος-θόλος.

Έρευνα - Εργασία: Νίκος Δηράλας.

Μικρά ηφαιστειακά κέντρα στην περιοχή της Αλμωπίας.

Στην περιοχή της Αλμωπίας, τα ηφαιστειακά κέντρα χρονολογούνται στην Πλειόκαινο-Τεταρτογενή περίοδο, δηλαδή πριν από 1,8 έως 5 εκατομμύρια χρόνια. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα οφειλόταν σε τεκτονικές τάσεις που δημιούργησαν ρήγματα και επέτρεψαν την άνοδο του μάγματος. 

Τα κυριότερα ηφαιστειακά κέντρα στην περιοχή περιλαμβάνουν τα εξής:

Ηφαιστειακός θόλος Κακούρου: Βρίσκεται στο όρος Κακούρου, στην Αλμωπία.

Περιοχή Βόρα: Υπάρχουν ηφαιστειακά πετρώματα (δάκίτες, τραχυδακίτες και ρυόλιθοι) και η δραστηριότητα επεκτάθηκε από τα ανατολικά προς τα δυτικά.

Περιοχή Λουτρακίου: Στα νοτιοανατολικά του όρους Βόρα, κοντά στο χωριό Λουτράκι, έχουν εντοπιστεί ηφαιστειακά πετρώματα. 

Αυτή η ηφαιστειακή δραστηριότητα σχετίζεται με την ευρύτερη ηφαιστειότητα του Αιγαίου και τα πετρώματα που δημιουργήθηκαν ανήκουν στον Πλειόκαινο-Πλειστόκαινο κύκλο. Τα ηφαιστειακά πετρώματα της Αλμωπίας (AVR) αποτελούν τμήμα αυτής της δραστηριότητας. 

Επιπλέον, η γεωλογική αυτή ιστορία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα γεωθερμικά φαινόμενα, όπως οι ιαματικές πηγές των Λουτρών Πόζαρ, και με τη δημιουργία του Σπηλαιοπάρκου Αλμωπίας. 

Ηφαιστειακός θόλος Κακούρου 1354 μ. (Σ.Σ. Κουκουρούς): Βρίσκεται στο όρος Κακούρου, στην Αλμωπία.

Ο ηφαιστειακός θόλος του Κακούρου, στην περιοχή της Αλμωπίας, αποτελεί ένα από τα μικρά ηφαιστειακά κέντρα που δημιουργήθηκαν κατά την Πλειόκαινο-Τεταρτογενή περίοδο. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα αυτή οδήγησε στη δημιουργία θόλων, αλλά και άλλων γεωμορφών στην ευρύτερη περιοχή. 

Χαρακτηριστικά:

Γεωλογική προέλευση: Οι ηφαιστειακοί θόλοι, όπως του Κακούρου, δημιουργούνται από την ανάδυση παχύρρευστου μάγματος που συσσωρεύεται γύρω από τον κρατήρα. Η μορφή αυτή είναι χαρακτηριστική για μάγμα με υψηλό ιξώδες.

Πετρώματα: Τα ηφαιστειακά πετρώματα στην περιοχή της Αλμωπίας, συμπεριλαμβανομένου και του Κακούρου, είναι κατά βάση δακίτες, τραχυδακίτες και ρυόλιθοι.

Συσχέτιση με άλλες γεωμορφές: Η ηφαιστειακή αυτή δραστηριότητα σχετίζεται με τον ευρύτερο γεωλογικό σχηματισμό του όρους Βόρα, όπου υπάρχουν παρόμοια πετρώματα, και συνδέεται με τις γεωθερμικές πηγές της περιοχής, όπως τα Λουτρά Πόζαρ.

Σύνδεση με το γεωπάρκο: Ο ηφαιστειακός θόλος Κακούρου, μαζί με άλλα γεωλογικά χαρακτηριστικά, αποτελούν μέρος του γεωπάρκου της περιοχής, το οποίο αναδεικνύει την πλούσια γεωλογική ιστορία της Αλμωπίας. 

Σ.Σ. Η "Κακούρου" είναι παράφραση του "Κουκουρού" και πρόκειται για την ίδια τοποθεσία.

πηγές...

http://geonet.geo.auth.gr/12icbs/proceedings/eleftheriadis.pdf

https://www.researchgate.net/figure/Geological-sketch-map-of-NW-Almopia-Basin-based-on-Mercier-et-al-1988-inset-maps_fig1_352247348

https://www.researchgate.net/publication/333402786_Active_Tectonics_and_Pliocene-Pleistocene_volcanic_rocks_of_Almopia_and_Charopo_Sitsi-Kamen_areas_in_Northern_Greece

https://zh.mindat.org/loc-29105.html

Διαβάστε Περισσότερα

Βρέθηκε ο τάφος του Σωσθένη της Μακεδονίας. Tης Βασιλικής Β. Παππά.

 Στην 37η Επιστημονική Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη παρουσιάστηκε χθες μια άκρως ενδιαφέρουσα ανακοίνωση για την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας, που όσοι την παρακολούθησαν, είτε διά ζώσης είτε διαδικτυακά, θα κατάλαβαν την ιδιαίτερη σημασία της για πολλές πτυχές της ιστορίας της αρχαίας Μακεδονίας.

Το ανέλπιστο εύρημα, όπως επισήμανε ο ανασκαφέας Δρ. Νικόλαος Β. Παππάς, αποκαλύφθηκε περίπου 3,5 χλμ. νοτιοδυτικά του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου της Πέλλας, εντός του περιβάλλοντος που άλλοτε κάλυπτε η λίμνη των Γιαννιτσών. Κατά την ανασκαφή προέκυψαν πέντε ορύγματα και οκτώ αβαθείς ακανόνιστοι λάκκοι. Ένα από τα ορύγματα, το μόνο ορθογώνιο, ανοίχτηκε για να δεχτεί την ταφή ενός πολεμιστή, ηλικίας 40 και πλέον ετών, ο οποίος κηδεύτηκε μαζί με τον οπλισμό του, μία σιδερένια σάρισσα, ένα σιδερένιο δόρυ, ένα σιδερένιο ακόντιο, δύο σιδερένια μαχαιρίδια, μία σιδερένια στλεγγίδα και τρία πήλινα αγγεία, μια αρυβαλλοειδή λήκυθο με ερυθρόμορφο ανθέμιο, έναν μελαμβαφή σκύφο αττικού τύπου και ένα μελαμβαφές σκυφίδιο. Ο πολεμιστής, ως είθισται, καλυπτόταν με σάβανο, κατάλοιπα του οποίου διατηρήθηκαν στην επάνω επιφάνεια της σάρισσας. Επάνω από τον τάφο και γύρω από αυτόν βρέθηκαν κατάλοιπα των εναγισμών (μεταξύ των οποίων και δύο τεμαχισμένοι σκύλοι) που ακολούθησαν της ταφής και τη σφράγισαν.

Βορειοδυτικά του τάφου του πολεμιστή, σε άμεση γειτνίαση με αυτόν, σε άλλο μεγάλο ωοειδές όρυγμα, είχαν ταφεί σε επάλληλες στρώσεις: 4 άνθρωποι (ένας ενήλικας άνδρας, μία γυναίκα 15-20 ετών, δύο νεογέννητα βρέφη) και 16 ζώα ή τμήματα ζώων (4 άλογα, 7 σκύλοι, 1 κρανίο σκύλου και 4 γνάθοι: δύο σκύλων, ενός αιγοειδούς και ενός αλόγου). Δυτικά του παραπάνω ορύγματος ήρθαν στο φως άλλες 4 ταφές ζώων, 3 ολόκληρων αλόγων και 1 σκύλου.

Η παρουσία οκτώ αλόγων, τα οποία προφανώς ήταν περισσότερα, εάν υπολογιστούν και τα μεμονωμένα οστά που συλλέχθηκαν από την ερευνημένη περιοχή, η εκτροφή των οποίων ήταν πολυδάπανη και κατεξοχήν προνόμιο της ανώτερης τάξης, εύλογα, όπως ανέφερε ο ανασκαφέας, χαρακτηρίζουν τον νεκρό, τον οποίο συνόδευαν, ως ιππέα, με σημαντική κοινωνική προβολή και έντονη παρουσία στα πολιτικά και στρατιωτικά πράγματα της Μακεδονίας. Εκτός από έμβλημα υψηλής κοινωνικής θέσης, το άλογο συνδέεται και με την εξύψωση του επιφανούς νεκρού στη σφαίρα των ηρώων. Σύμφωνα με τον κ. Παππά, από τους διοργανωτές της ταφής υιοθετήθηκε ένα σπάνιο και ασυνήθιστο τελετουργικό με σαφείς αναγωγές στο ηρωικό παρελθόν, συγκεκριμένα στην περιγραφή της ταφής του Πατρόκλου στη ραψωδία Ψ της Ιλιάδας, όπου, εκτός από την προσφορά αλόγων και σκύλων, προσφέρονται προς τιμήν του νεκρού και αιχμάλωτοι Τρώες.

Τα ευρήματα της ανασκαφής, τόσο από το εσωτερικό των τάφων όσο και πάνω από αυτούς, τα οποία τοποθετούνται κυρίως στο πρώτο τέταρτο του 3ου αι. π.Χ. και δη προς το τέλος του, οδήγησαν τον ανασκαφέα στην ταύτιση του αξιωματούχου της ταφής με τον Σωσθένη, τον στρατηγό, που αν και ανακηρύχθηκε από τον στρατό βασιλιάς, υπό το βάρος των έκτακτων πολεμικών αναγκών, επειδή προφανώς είχε διακριθεί ως στρατηγός του Λυσιμάχου κατά τους πολέμους εναντίον των βαρβαρικών φύλων, εντούτοις ο ίδιος δεν αποδέχτηκε τον βασιλικό τίτλο και ζήτησε να τον αναγνωρίζουν ως στρατηγό και όχι ως βασιλιά, πράγμα το οποίο πιθανότατα τον ανέβασε ακόμα περισσότερο στην εκτίμηση των Μακεδόνων (Ιουστίνος 24.5). Παρόλο που ο ίδιος αρνήθηκε τον βασιλικό τίτλο, από τους χρονικογράφους συγκαταλέγεται στους βασιλείς της Μακεδονίας. Στο διάστημα των δύο χρόνων που κυβέρνησε τη Μακεδονία, από το 279 π.Χ. μέχρι τον θάνατό του το 277 π.Χ., ο Σωσθένης, σε αντίθεση με τους τρεις προηγούμενους ανίκανους βασιλείς, γόνους της δυναστείας των Αντιπατριδών (του Πτολεμαίου Κεραυνού, του αδελφού του Μελέαγρου και του Αντιπάτρου του επονομαζόμενου «Ετησία») κατάφερε να αποκρούσει τους Γαλάτες τόσο του Βόλγιου (279 π.Χ.) όσο και του Βρέννου (278 π.Χ.) και να σώσει τη Μακεδονία. Οι πηγές δεν αναφέρουν την αιτία θανάτου του. Εντούτοις, ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι πέθανε αμυνόμενος. Οι Μακεδόνες, όχι μόνο αναγνώρισαν το κύρος και την ικανότητά του, αλλά τον τίμησαν με ένα σπάνιο και ασυνήθιστο τελετουργικό με αναγωγές στο έπος. Για την ταύτιση με Γαλάτες αιχμαλώτους των τεσσάρων ατόμων που βρέθηκαν στο ίδιο όρυγμα με τα σκυλιά και τα άλογα, γεγονός που καθιστά την ταφή αποκλίνουσα, κοντά στην ταφή του Σωσθένη, ο ανασκαφέας, πέρα από το ιστορικό πλαίσιο, βασίστηκε και στην ομοιότητα που παρατηρείται ανάμεσα στην ασυνήθιστη στάση της γυναίκας με αντίστοιχες στάσεις σε τάφους Γαλατών. Όσο φρικτή και υπερβολική κι αν φαίνεται η πράξη της θυσίας αιχμαλώτων, εφαρμόζεται σε χαοτικές καταστάσεις, όταν οι θεσμοί καταλύονται και οι αξίες υπονομεύονται. Είναι το δίκαιο του πολέμου.

Υπό το πρίσμα αυτό, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο, ερμηνεύεται καλύτερα και η παρουσία τόσων πολλών σκύλων στο τελετουργικό, η θυσία των οποίων, και δη ο αποκεφαλισμός και ο διαμελισμός ορισμένων, παραπέμπει, ως κατεξοχήν ζώο των καθαρμών, σε μια τελετουργία που αποσκοπεί στον εξαγνισμό και στην προστασία της κοινότητας από το μίασμα. Ο ρόλος τους, με τη συμβολή της Εκάτης ή της Εννοδίας, ήταν να προστατεύσουν από τη μια τους νεκρούς στη μετάβασή τους από την ζωή στον θάνατο, στη μεταθανάτια ζωή, και από την άλλη να αποτρέψουν την επιστροφή των ψυχών στον κόσμο των ζώντων, ιδιαίτερα εκείνων, όπως τα βρέφη, που δε πρόλαβαν να εκπληρώσουν τις επιθυμίες και τον κοινωνικό τους ρόλο, άρα και τις προσδοκίες της κοινωνίας, γι’ αυτό και θεωρούνταν εκδικητικοί.

Επιπλέον, μας τόνισε ο κ. Παππάς ότι τεμαχισμό σκύλου (κομμένου στη μέση) περιλάμβανε και η τελετουργία για τον αποτροπαϊκό καθαρμό του μακεδονικού στρατού, που λάμβανε χώρα την πρώτη του μήνα Ξανθικού, πριν από την εαρινή ισημερία (τοῦ δ’ ἔαρος ἀρχομένου), στην ετήσια γιορτή Ξανθικά, στην οποία συνέρρεαν Μακεδόνες όχι μόνο από την πρωτεύουσα, αλλά και από τις γύρω πόλεις και κώμες της. Η συμβολική διάβαση του στρατεύματος μέσα από το τεμαχισμένο ζώο είχε αποτροπαϊκό χαρακτήρα, να απομακρύνει δηλαδή κάθε κακό, επιφέροντας έτσι την ενότητα και τη ετοιμότητα του στρατού για τη νέα πολεμική περίοδο. Επιπλέον, η χώρα, έπρεπε όχι μόνο να μείνει αμίαντη και άθικτη, αλλά και παραγωγική, στοιχεία που κλονίστηκαν κατά τις γαλατικές επιδρομές, κι ίσως δεν είναι τυχαίο που η γιορτή τελείτο τον μήνα Ξανθικό, μήνα κατεξοχήν της άνοιξης, της γονιμότητας, της ανθοφορίας των δένδρων, της αναγέννησης της φύσης, της καρποφορίας της γης. Και τα δύο παραπάνω στοιχεία (καθαρμός από το μίασμα και γονιμότητα) ήταν ευδιάκριτα και στην ταφή που πολεμάρχου (μέσα από την παρουσία σκύλων και τη στάση της γυναίκας αντίστοιχα). Οι συμβολισμοί επεκτείνονται ακόμα παραπέρα, εάν αναλογιστούμε αφενός ότι τόσο ο μήνας όσο και η γιορτή συνδέονται με τον Ξάνθο, προσωνυμία του Απόλλωνα, που σημαίνει τον ολοκάθαρο, αφού πρώτος αυτός, καθάρθηκε και εξαγνίστηκε για τον φόνο που διέπραξε, και αφετέρου εξαιτίας της δικής του παρέμβασης, όπως αναφέρει ο Παυσανίας, ο γαλατικός κίνδυνος αποτράπηκε ολοκληρωτικά. Έτσι, ο θεός δεν εξαγνίζει μόνο, αλλά επιπλέον ενσαρκώνει τον θρίαμβο της τάξης επί του χάους, τη νίκη του φωτός πάνω στο σκοτάδι. Δεν αποκλείεται, επομένως, η γιορτή, εκτός από τον εξαγνισμό του στρατού, για τις θυσίες που διαπράχθηκαν σε περίοδο κρίσης, να είχε σκοπό να διατηρήσει στη μνήμη τη συνεισφορά των Μακεδόνων στην αποτροπή της γαλατικής απειλής, πόσω μάλλον όταν οι πόλεις της νοτίου Ελλάδας, και κυρίως οι Αιτωλοί, δεν άφησαν ανεκμετάλλευτη μια τέτοια νίκη απέναντι σε έναν βάρβαρο εχθρό.

Καθώς οι γραπτές πηγές δεν αναφέρουν πού ακριβώς γινόταν η εν λόγω τελετουργία, είχε διατυπωθεί η άποψη ότι ο τόπος αυτός βρισκόταν πιθανότατα έξω από την πόλη. Σύμφωνα όμως με τα νέα δεδομένα, ο κ. Παππάς πιστεύει ότι η ξεχωριστή αυτή τελετουργία λάμβανε χώρα πλησίον του παραπάνω τάφου, ο οποίος, καθώς βρισκόταν κοντά σε σταυροδρόμι και κυρίως επάνω στην οδική αρτηρία, που ένωνε τη νέα με την παλαιά πρωτεύουσα, αποτελούσε προφανώς τοπόσημο για τους Μακεδόνες, ζώσα μνήμη της αποτροπής του γαλατικού κινδύνου.

Καταλήγοντας, ο ομιλητής μας ανέφερε ότι πιθανότατα όλη η έκταση των ταφών καλυπτόταν από χαμηλό τύμβο, διαμέτρου περίπου 36 μ., όσο και το μήκος Α-Δ του ερευνημένου χώρου, και ύψους 2,5-3 μ., όπως συμβαίνει συνήθως σε τάφους επιφανών, ο οποίος όμως ισοπεδώθηκε κατά τις εργασίες αποξήρανσης και ισοπέδωσης της λίμνης των Γιαννιτσών στο δεύτερο τέταρτο του 20ού αι.

Ευελπιστούμε το ιδιαίτερο αυτό και άκρως σημαντικό εύρημα για την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας και όχι μόνον να αποκτήσει όσο το δυνατόν συντομότερα τον χώρο και την αίγλη που του αξίζει. Γιατί προφανώς και δεν τιμήθηκε τυχαία με ένα τέτοιο σπάνιο και ασυνήθιστο τελετουργικό ένας πολέμαρχος που αγωνίστηκε και πιθανόν πρόσφερε ακόμα και την ζωή του για τη σωτηρία της Μακεδονίας. Άσχετα εάν επισκιάστηκε από τους Αντιγονίδες που τον ακολούθησαν, για τους δικούς τους προφανώς λόγους…

*Βασιλική Β. Παππά,  vas_nikpap@yahoo.gr

πηγή... https://www.fractalart.gr/vrethike-o-tafos-toy-sostheni-tis-makedonias/

Διαβάστε Περισσότερα

Ἀνδρόνικος: «Εἶχα λοιπόν βρεῖ, τόν πρῶτο ἀσύλητο μακεδονικό τάφο!»

«Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από το κλειδί της καμάρας. Ολόγυρα ήταν μαζεμένοι οι συνεργάτες μου. (…) Συνέχισα το σκάψιμο και σε λίγο ήμουν βέβαιος. Η πέτρα του δυτικού τοίχου ήταν στη θέση της, απείραχτη, στέρια. (…) -Είναι ασύλητος! Είναι κλειστός! Ήμουν ευτυχισμένος βαθιά. Είχα λοιπόν βρει τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο.

Εκείνη τη στιγμή δεν ενδιαφερόμουν για τίποτε άλλο. Εκείνη τη νύχτα -όπως και όλες τις επόμενες- στάθηκε αδύνατο να κοιμηθώ περισσότερο από δυο τρεις ώρες. Γύρω στις 12, τα μεσάνυχτα, πήρα το αυτοκίνητο και πήγα να βεβαιωθώ αν οι φύλακες ήταν στη θέση τους. Το ίδιο έγινε και στις 2 και στις 5 το πρωί. Οπωσδήποτε, συλλογιζόμουν, μέσα στη σαρκοφάγο πρέπει να κρύβεται μια ωραία έκπληξη. Η μόνη δυσκολία που συναντήσαμε ήταν πως την ώρα που ανασηκώναμε το κάλυμμα, είδαμε καθαρά πια το περιεχόμενο και έπρεπε να μπορέσουμε να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε τη δουλειά μας, μόλο που τα μάτια μας είχαν θαμπωθεί απ’ αυτό που βλέπαμε και η καρδιά μας πήγαινε να σπάσει από συγκίνηση.

Μέσα στη σαρκοφάγο υπήρχε μια ολόχρυση λάρνακα. Επάνω στο κάλυμμά της ένα επιβλητικό ανάγλυφο αστέρι με δεκάξι ακτίνες, και στο κέντρο του ένας ρόδακας. Με πολλή προσοχή και περισσότερη συγκίνηση ανασήκωσα το κάλυμμα με το αστέρι πιάνοντάς το από τις δυο γωνίες της μπροστινής πλευράς. Όλοι μας περιμέναμε να δούμε μέσα σ’ αυτήν τα καμένα οστά του νεκρού. Όμως αυτό που αντικρίσαμε στο άνοιγμά της μας έκοψε για μιαν ακόμη φορά την ανάσα, θάμπωσε τα μάτια μας και μας πλημμύρισε δέος: πραγματικά μέσα στη λάρνακα υπήρχαν τα καμένα οστά. (…)

Αλλά το πιο απροσδόκητο θέαμα το έδινε ένα ολόχρυσο στεφάνι από φύλλα και καρπούς βελανιδιάς που ήταν διπλωμένο και τοποθετημένο πάνω στα οστά. Ποτέ δεν είχα φανταστεί τέτοια ασύληπτη εικόνα. Μπορώ να φέρω στη συνείδησή μου ολοκάθαρα την αντίδραση που δοκίμασα καθώς έλεγα μέσα μου: “Αν η υποψία που έχεις, πως ο τάφος ανήκει στον Φίλιππο, είναι αληθινή -και η χρυσή λάρνακα ερχόταν να ενισχύσει την ορθότητα αυτής της υποψίας- κράτησες στα χέρια σου τη λάρνακα με τα οστά του. Είναι απίστευτη και φοβερή μια τέτοια σκέψη, που μοιάζει εντελώς εξωπραγματική”. Νομίζω πως δεν έχω δοκιμάσει ποτέ στη ζωή μου τέτοια αναστάτωση, ούτε και θα δοκιμάσω ποτέ άλλοτε».

 (Μανόλης Ανδρόνικος, «Το Χρονικό της Βεργίνας», εκδ. Μορφωτικό ‘Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης – via Λογομνήμων).

πηγή...https://ellinonfos.gr

Διαβάστε Περισσότερα

"Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω..." Μανόλης Ανδρόνικος.

Προκαλεί δέος και συγκλονίζει παγκόσμια το θαύμα της Βεργίνας, του μοναδικού Μανόλη Ανδρόνικου. Το 1977, ανακάλυψε τον τάφο του βασιλιά Φιλίππου του Β' των Μακεδόνων στη Βεργίνα.

Ο ίδιος περιέγραψε ως εξής εκείνη τη στιγμή :
 «Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από το κλειδί της καμάρας. Ολόγυρα ήταν μαζεμένοι οι συνεργάτες μου. (...) 
Συνέχισα το σκάψιμο και σε λίγο ήμουν βέβαιος. Η πέτρα του δυτικού τοίχου ήταν στη θέση της, απείραχτη, στέρια. (...)
 - Είναι ασύλητος! Είναι κλειστός! Ήμουν ευτυχισμένος βαθιά. Είχα λοιπόν βρει τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο. Εκείνη τη στιγμή δεν ενδιαφερόμουν για τίποτε άλλο.Εκείνη τη νύχτα -όπως και όλες τις επόμενες- στάθηκε αδύνατο να κοιμηθώ περισσότερο από δυο τρεις ώρες. Γύρω στις 12, τα μεσάνυχτα, πήρα το αυτοκίνητο και πήγα να βεβαιωθώ αν οι φύλακες ήταν στη θέση τους. Το ίδιο έγινε και στις 2 και στις 5 το πρωί.

Οπωσδήποτε, συλλογιζόμουν, μέσα στη σαρκοφάγο πρέπει να κρύβεται μια ωραία έκπληξη. Η μόνη δυσκολία που συναντήσαμε ήταν πως την ώρα που ανασηκώναμε το κάλυμμα, είδαμε καθαρά πια το περιεχόμενο και έπρεπε να μπορέσουμε να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε τη δουλειά μας, μόλο που τα μάτια μας είχαν θαμπωθεί απ' αυτό που βλέπαμε και η καρδιά μας πήγαινε να σπάσει από συγκίνηση. Μέσα στη σαρκοφάγο υπήρχε μια ολόχρυση λάρνακα. Επάνω στο κάλυμμά της ένα επιβλητικό ανάγλυφο αστέρι με δεκάξι ακτίνες, και στο κέντρο του ένας ρόδακας.
Με πολλή προσοχή και περισσότερη συγκίνηση ανασήκωσα το κάλυμμα με το αστέρι πιάνοντάς το από τις δυο γωνίες της μπροστινής πλευράς. Όλοι μας περιμέναμε να δούμε μέσα σ' αυτήν τα καμένα οστά του νεκρού. Όμως αυτό που αντικρίσαμε στο άνοιγμά της μας έκοψε για μιαν ακόμη φορά την ανάσα, θάμπωσε τα μάτια μας και μας πλημμύρισε δέος: πραγματικά μέσα στη λάρνακα υπήρχαν τα καμένα οστά. (...) 
Αλλά το πιο απροσδόκητο θέαμα το έδινε ένα ολόχρυσο στεφάνι από φύλλα και καρπούς βελανιδιάς που ήταν διπλωμένο και τοποθετημένο πάνω στα οστά. Ποτέ δεν είχα φανταστεί τέτοια ασύλληπτη εικόνα.
Μπορώ να φέρω στη συνείδησή μου ολοκάθαρα την αντίδραση που δοκίμασα καθώς έλεγα μέσα μου: "Αν η υποψία που έχεις, πως ο τάφος ανήκει στον Φίλιππο, είναι αληθινή -και η χρυσή λάρνακα ερχόταν να ενισχύσει την ορθότητα αυτής της υποψίας- κράτησες στα χέρια σου τη λάρνακα με τα οστά του. Είναι απίστευτη και φοβερή μια τέτοια σκέψη, που μοιάζει εντελώς εξωπραγματική". Νομίζω πως δεν έχω δοκιμάσει ποτέ στη ζωή μου τέτοια αναστάτωση, ούτε και θα δοκιμάσω ποτέ άλλοτε. »


* Αποσπάσμα από το βιβλίο του ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ "ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΒΕΡΓΙΝΑΣ"
 Εκδόσεις ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ


Η ενημερωτική εκπομπή ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ έχει θέμα τη ζωή και το έργο του ΜΑΝOΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ. Ο διακεκριμένος αρχαιολόγος μιλάει για τις ανασκαφές και τα ευρήματά του στη ΒΕΡΓΙΝΑ εξηγώντας τις συνθήκες εργασίας του. Παρεμβάλλεται πλάνο του με ανάγνωση κειμένων. Κάνει αναφορά στην καταγωγή του, στην οικογένειά του και τις πανεπιστημιακές σπουδές του. Περιγράφει τις επιρροές του και τις σχέσεις του με τους καθηγητές του, το ΡΩΜΑΙΟ και τον JOHN BISLEY. Μιλάει για τα επαγγελματικά του βήματα και εξιστορεί την περίοδο ανασκαφής στη ΒΕΡΓΙΝΑ. Καθώς μας ξεναγεί στο χώρο, αναφέρεται στα πρώτα του ευρήματα και περιγράφει τα συναισθήματά του, όταν έφερε στο φως έναν τέτοιο πολιτιστικό πλούτο. Παρεμβάλλονται πλάνα με φωτογραφικό υλικό και πλάνα από τη ΒΕΡΓΙΝΑ και το μουσείο της, καθώς επίσης και φωτογραφίες της ΣΧΟΛΗΣ ΣΧΟΙΝΑ που εργάστηκε ως καθηγητής.

Διαβάστε Περισσότερα

Το σιτάρι, η ζέα και το κουτόχορτο

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ήταν τόσο έξυπνοι, επειδή δεν έτρωγαν, λέει, σιτάρι αλλά μόνο ζέα. Βρήκα μερικούς αρχαίους και τους ρώτησα. Δεν είχαν ιδέα!

Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τη ζέα ή ζειά*, ένα είδος δίκοκκου σίτου, το οποίο δεν καλλιεργείται πλέον στην Ελλάδα. Σύμφωνα διάφορα κείμενα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, το δημητριακό αυτό εξαφανίσθηκε από την Ελλάδα με πρωτοβουλία του Ελ. Βενιζέλου (γύρω στο 1930) και αντικαταστάθηκε από σιτάρι. Διάβασα ακόμα πως οι αρχαίοι Έλληνες ήταν τόσο έξυπνοι, επειδή δεν έβαζαν στο στόμα τους σιτάρι, αλλά έτρωγαν μόνο ζειά! Ο Βενιζέλος λοιπόν, δεν ήθελε να είμαστε τόσο έξυπνοι και εξαφάνισε την σουπερμαντολίνη - ζειά!

Θα αντισταθώ στον πειρασμό να ρωτήσω τους συγγραφείς αυτών των ευφάνταστων αφηγήσεων, αν στ’αλήθεια πιστεύουν πως οι Έλληνες του 19ου αιώνα (που υποτίθεται πως έτρωγαν ακόμα ζειά) ήταν πιο έξυπνοι από τους Έλληνες των ετών μετά το 1930. Θα αφήσω, επίσης, να αιωρείται η απορία, γιατί έγιναν τόσο έξυπνοι μόνο οι αρχαίοι Έλληνες, ενώ τη ζέα την καλλιεργούσαν από τον Καύκασο και τη Μ. Ανατολή ως τη ΒΔ. Ευρώπη ήδη από την εποχή του Χαλκού. Θα περιοριστώ στην παράθεση αποσπασμάτων από τα αρχαία κείμενα, για να μας πουν μόνοι τους οι αρχαίοι τι ήταν η ζειά και τι ακριβώς της συνέβη.

Οι αρχαιότερες πηγές

Στα ομηρικά έπη (8ος -7ος αι. π.Χ) η ζέα ταυτίζεται με την όλυρα (σήμερα θεωρείται πως είναι το Triticum spelta) και αναφέρεται ως ζωοτροφή.
Στην Ιλιάδα, ο Όμηρος δεν αναφέρει πουθενά τη ζειά, μόνο την όλυρα ανακατεμένη με λευκό κριθάρι (Θ, 564) ως τροφή για τα άλογα. Η ζειά εμφανίζεται πρώτη φορά στα αρχαία κείμενα στην Οδύσσεια (δ, 41), όπως η όλυρα στην Ιλιάδα: ανακατεμένη με λευκό κριθάρι που τρώνε τα άλογα. Λίγο παρακάτω αναφέρει πως η ζειά φύεται μαζί με λευκό κριθάρι, τριφύλλι και σιτάρι στη Λακωνία (δ, 604).

Τον 5ο αιώνα, ο Ηρόδοτος, γράφει για τους Αιγύπτιους πως έχουν την παράξενη συνήθεια να τρέφονται με όλυρα, την οποία κάποιοι ταυτίζουν με τη ζειά: «Ἀλλαχοῦ τρέφονται μέ σίτον καί κριθήν• ἀλλ' οἱ Αἰγύπτιοι θεωροῦσιν αἰσχρότατον καί ὑποβάλλωνται εἰς τοιαύτην δίαιταν, καί μεταχειρίζονται ὄλυραν, τήν ὀποίαν τινές ὀνομάζουσι ζειάν» (ΙΙ, 36)

Στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ, ο μαθητής του Αριστοτέλη, ο Θεόφραστος, θεωρεί τη ζειά διαφορετικό είδος από την όλυρα. Η πρώτη, λέει, χρειάζεται πολύ ιδιαίτερο έδαφος, επειδή έχει πολλές ρίζες που φτάνουν σε μεγάλο βάθος. Για τον καρπό της λέει: «ὁ δέ καρπός κουφότατος καί προσφιλής πᾶσι τοῖς ζώοις » και συμπληρώνει πως μοιάζει πάρα πολύ με τον καρπό του σιταριού και της τίφης. (Περί Φυτών Ιστορίας, κεφ. Θ).

Την ίδια εποχή, ο Διοκλής ο Καρύστιος, στο έργο του «Υγιεινά προς Πλείσταρχον» παρουσιάζει μία κατάταξη των «σιτίων» ανάλογα με τις « αρετές τους», στην οποία η όλυρα, η τίφη και η ζειά βρίσκονται κάτω από το κριθάρι και το σιτάρι. Ακολουθούν ο μέλινος και το κεχρί.

Άλλος γιατρός της εποχής, ο Μνησίθεος, θεωρεί πως οι καταλληλότεροι σπόροι για τροφή είναι το σιτάρι και το κριθάρι και ακολουθούν η τίφη (που κάποιοι ονομάζουν και όλυρα), μετά η ζειά και τέλος το κεχρί και ο μέλινος. Αναφέρει ότι το ψωμί από ζειά είναι « βαρύ και δύσπεπτον», αλλά το χρησιμοποιούν εξ ανάγκης στα ψυχρά κλίματα, επειδή αυτό το δημητριακό είναι πολύ ανθεκτικό στο κρύο.

Στα κείμενα των επόμενων τεσσάρων αιώνων δεν υπάρχει καμία αναφορά στη ζειά.

Εμφανίζεται πάλι τον 2ο αιώνα μ.Χ, όταν ο διάσημος γιατρός Γαληνός Κλαύδιος στο «Περί τροφών δυνάμεως» αναφέρει τη ζειά ως ξεχωριστό είδος και την εξετάζει λεπτομερώς . Ανατρέχοντας στην πλούσια βιβλιοθήκη του διαπιστώνει πως η ζειά είναι άγνωστη στους γιατρούς της κλασικής περιόδου. Δεν την αναφέρουν ούτε ο Πραξαγόρας ούτε Φιλότιμος ούτε ο σπουδαίος Ιπποκράτης! Διαπιστώνει επίσης ότι οι γιατροί του 4ου αιώνα π.Χ (που είδαμε παραπάνω) θεωρούν πως έχει μικρότερη διατροφική αξία από το κριθάρι και το σιτάρι και μόλις που ξεπερνά το κεχρί!

Σύγχρονη βιβλιογραφία

Το 1833 ο Γρηγόριος Παλαιολόγος, αναφέρει ότι η ζειά καλλιεργείται στην Ευρώπη (ιδιαίτερα στη Γερμανία), ενώ δεν υπάρχει καθόλου στην Ελλάδα!

Ο Ιωάννης Παπαδάκης διευθυντής του Ινστιτούτου Καλλιτερεύσεως Φυτών της Θεσσαλονίκης (μετέπειτα Ινστιτούτο Σιτηρών) (1923-1946), καταγράφει όλα τα είδη σίτου στην Ελλάδα και ανάμεσά τους δεν υπάρχει ούτε η ζειά ούτε η όλυρα ούτε κανένα δίκοκκο σιτάρι!

Ο γεωπόνος Αλέξανδρος Λέτσας (1957), αναφέρει ο άγιος Ιερώνυμος (4ος αι. μ.Χ) ταυτίζει τη ζειά με το Triticum spelta και εξηγεί πως η καλλιέργειά του έχει εγκαταλειφθεί και προτιμώνται βελτιωμένες ποικιλίες σιταριού.

Φταίει το σιτάρι ή το κουτόχορτο;

Η ζέα, λοιπόν, δεν εμφανίζεται σε κανέναν κείμενο από τον 3ο αιώνα π.Χ και για τέσσερις αιώνες είναι σαν να μην υπάρχει. Επανεμφανίζεται τον 2ο αιώνα μ.Χ, αλλά πλέον κανείς δεν είναι σίγουρος για την ταυτότητά της. Η καλλιέργεια της ζέας είχε ήδη εγκαταλειφθεί από τους π. Χ χρόνους και αντικαταστάθηκε από τα άλλες ποικιλίες σίτου, των οποίων η επεξεργασία ήταν ευκολότερη.

Κανένας από τους έξυπνους προγόνους μας δεν αναφέρει το παραμικρό για τις δήθεν ευεργετικές ιδιότητες του καρπού, αντίθετα την αναφέρουν κυρίως ως ζωοτροφή. Το σιτάρι (πυρός) και το κριθάρι (κριθαί) ήταν πρώτα στις προτιμήσεις τους και αναγνωρίζεται η μεγάλη διατροφική τους αξία. Αν η ζειά ήταν υπερτροφή, οι Μυκηναίοι, ο Όμηρος, ακόμα και ο σπουδαίος γιατρός Ιπποκράτης δεν το είχαν υπόψιν τους.

Και ο Βενιζέλος δεν χρειάστηκε να την εξαφανίσει γιατί είχε ήδη εξαφανιστεί.

Όποιο είδος σίτου και αν ήταν η ζειά, αυτό που γνωρίζουμε είναι πως ήταν χαμηλά στις προτιμήσεις των αρχαίων Ελλήνων. Αν λοιπόν, πρέπει να αποδώσουμε την ευφυΐα τους σε κάποια τροφή, περισσότερες πιθανότητες έχουν το σιτάρι, το κριθάρι, το κρασί και το ελαιόλαδο. Αν και. προσωπικά, θα αναζητούσα το μυστικό αντίστροφα: Εμείς είμαστε λιγότερο έξυπνοι από εκείνους επειδή τρώμε ό, τι κουτόχορτο μας σερβίρουν ή καταναλώνουμε και ακριβοπληρώνουμε κάθε κουτόχορτο, επειδή για άλλους λόγους γίναμε λιγότερο έξυπνοι;

*πιθανόν αυτό που σήμερα λέγεται Triticum dicoccum

Δείτε το αναλυτικό άρθρο και βιβλιογραφία στο Ινστιτούτο Σιτηρών 
Δείτε όλα τα είδη σίτου εδώ.

Από Σκεπτέον Εστί

Διαβάστε Περισσότερα

Ο πρώτος ηλίθιος

Ο ηλίθιος δεν μιλούσε πολύ. Μόνο οι άλλοι το έκαναν γι’ αυτόν. Ο ηλίθιος άκουγε.

Άκουγε όλους τους άλλους. Ο καθένας είχε να του πει την ιστορία του, τον πόνο του και το βάσανό του. Ήταν χαρούμενοι μόνο όταν ήταν μαζί τους, όχι όταν ήταν με τους άλλους. Όταν έπαιζε με τα παιδιά τους, έλεγαν γι’ αυτόν ότι δεν είχε να κάνει τίποτα άλλο. Ο ηλίθιος άκουγε όλες αυτές τις ερμηνείες και τις απόψεις του κόσμου. Δεν άλλαζε όμως.

Ήταν πάντα με εκείνους που τον είχαν ανάγκη, ακόμα και αν δεν είχαν ανάγκες. Ήταν η άμμος της παιδικής χαράς. Όλα τα παιδιά έπαιζαν μαζί του κι ύστερα τον άφηναν μόνο για να μπορέσουν να τον βρουν και πάλι την επόμενη ημέρα να τα περιμένει. Ο ηλίθιος τα αγαπούσε όλα και γι’ αυτό το λόγο δεν τον αγαπούσε κανένα ιδιαίτερα. Ήταν απλώς ο ηλίθιος τους. Μαζί του ένιωθαν πάντα ασφάλεια διότι ήταν ο μεγάλος. Όμως όπως ήταν ο μεγάλος τούς άρεσε να κοροϊδεύουν τα γεράματά του. Δεν έφταιγαν τα παιδιά αν είχε γεννηθεί γέρος για να τα προστατέψει. Εκείνος έφταιγε για όλα, τα παιδιά ήταν αθώα και το ίδιο οι γονείς τους.

Δεν ήταν αγαθός αλλιώς πώς θα έφταιγε για όλους και όλα. Ήταν υπεύθυνος για όλα μπροστά σε όλους και για όλους μπροστά σε όλα. Όπως δεν ανήκε σε καμιά παρέα, ήταν ο παράξενος της παρέας. Και κάθε παρέα ήθελε τον παράξενο της. Ο ηλίθιος αναλάμβανε αυτό το ρόλο με πάθος και περίμενε τα καρφιά της αθωότητας που δεν έλειπαν ποτέ να τον πληγώσουν.

Για τα παιδιά ήταν ο γαλάζιος γίγαντας, εκείνος που δεν πέθαινε ποτέ για να τον βασανίζουν όλα τα παιδιά δίχως εξαίρεση. Βέβαια οι γονείς ήξεραν ότι ήταν παράξενος. Και τον πρόσεχαν όπως προσέχουν τους δασκάλους. Κάθε του λέξη την ερμήνευαν. Δεν έπρεπε να θίξει την κοινωνία. Ο ηλίθιος ήταν ο δάσκαλος των παιδιών διότι ήταν παιδιά. Έτσι τουλάχιστον πίστευαν. Η ανθρωπιά του δεν ήταν ένα καλό παράδειγμα για τα κοινωνικά παιδιά και πρόσεχαν να μην εκτραπούν. Ενώ τα παιδιά τον αγαπούσαν διότι μπορούσαν να τον πληγώσουν δίχως να πει τίποτα. Ενώ τους γιάτρευε κάθε φορά που πονούσαν ακόμα και αν το χτύπημα ήταν δικό τους. Ήταν ο δικός τους ηλίθιος. Έτσι τον έβλεπαν και οι γονείς. Αρκεί να μην έβλαπτε την κοινωνία.

Μιλούσε βέβαια για την ανθρωπότητα αλλά του το συγχωρούσαν διότι ήξεραν ότι ήταν ηλίθιος και παράξενος. Έλεγαν μέσα τους ότι ο καθένας έχει τα κουσούρια του. Η ανθρωπότητα ήταν η αδυναμία του αλλά ποιος μπορούσε να κατανοήσει τι έλεγε πραγματικά και ουσιαστικά.

Όμως μερικά παιδιά που ήταν και αυτά παράξενα τον άκουσαν. Δεν μιλούσαν πολύ και οι γονείς δεν αντιλήφθηκαν αμέσως το κακό που γινόταν. Άκουγαν τον ηλίθιο και καταλάβαιναν για πρώτη φορά τι σημαίνει ζωή. Θέλησαν να μιλήσουν για πρώτη φορά για την ανθρώπινη ζωή στην κοινωνία και τότε εκείνη αποφάσισε να λυτρώσει τον ηλίθιο από τα βάσανα.

Τον δηλητηρίασε.

Ήταν ο πρώτος ηλίθιος και λεγόταν Σωκράτης.

Νίκος Λυγερός





Πηγή: apenantioxthi.com

Διαβάστε Περισσότερα

Το Μουσείο χτυπά την πόρτα σας!

Το Μουσείο… σας χτυπά την πόρτα

Όταν ο κόσμος δεν μπορεί να πάει στο Μουσείο, πάει το Μουσείο στον κόσμο του.

Μια νέα διαδικτυακή δράση του Αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας με τίτλο «Το Μουσείο χτυπά την πόρτα σας» εγκαινιάζεται στις 18 Μαΐου 2020, με αφορμή τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων  και θα διαρκέσει έως τη μέρα που θα μας επιτραπεί να σας υποδεχτούμε ξανά στους χώρους μας.

Μέχρι τότε, κάθε εβδομάδα, οι άνθρωποι του Μουσείου Πέλλας, αρχαιολόγοι και συντηρητές,  θα δημιουργούν μια μεγάλη διαδικτυακή συντροφιά και θα σας ταξιδεύουν στον μαγικό κόσμο του Μουσείου, παρουσιάζοντας ξεχωριστά εκθέματα και την ιστορία τους, την τέχνη της συντήρησης τους και την περιπέτεια του στησίματος μιας αρχαιολογικής έκθεσης.

Την έναρξη της δράσης θα κάνει η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας, Δρ. Ελισάβετ Τσιγαρίδα, τη Δευτέρα 18 Μαΐου  και τη σκυτάλη θα πάρουν οι συντηρητές και οι αρχαιολόγοι της Εφορείας. Το πρόγραμμα των δράσεων θα ανακοινωθεί το αμέσως επόμενο διάστημα.

Μείνετε συντονισμένοι…

Η δράση θα είναι προσβάσιμη μέσω του διαδικτυακού καναλιού στο YouTube:

"pella-museum.gr"

και των συνδέσμων (Links) που οδηγούν σε αυτό και θα αναρτηθούν στα:

1) http://www.pella-museum.gr/

2) https://www.facebook.com/pages/Archaeological-Museum-of-  Pella/434922793269007

Διαβάστε Περισσότερα

Φιλλίς και Δημοφών. Ο μύθος της Αμυγδαλιάς

Edward Burne-Jones (1833-1898)

Η ελληνική μυθολογία μας διηγείται τον μύθο της Αμυγδαλιάς που κάθε χρόνο την άνοιξη φοράει τα λευκά της..

Μετά την λήξη του τρωικού πολέμου ο βασιλεύς της πόλεως των Αθηνών Μενεσθεύς ή Μενεσθέας σκοτώθηκε στην Τροία και τον διαδέχθηκε ο Δημοφών ή Δημοφώντας. Ο Δημοφών ήταν γιος του Θησέα και της Φαίδρας.

Ταξιδεύοντας στο Αιγαίο με σκοπό να επιστρέψει στην Αθήνα, κάποτε έφθασε στις ακτές της Θράκης ίσως για να γλιτώσει από κάποια θαλασσοταραχή. Στην ακρογιαλιά έπαιζε μια παρέα κοριτσιών. Ανάμεσά τους ήταν και η Φυλλίδα η κόρη του βασιλιά Σίθωνα. Ο Δημοφώντας επικεφαλής των ναυτών ζήτησε από τα κορίτσια να μην φοβούνται. Οι άνδρες έψαχναν απλά μια πηγή για να γεμίσουν με νερό τα άδεια τους δοχεία. Η βασιλοπούλα γοητευμένη από τους ευγενικούς τρόπους του νεαρού Δημοφώντα και εμπιστευόμενη το ένστικτό της κάλεσε τους στρατιώτες στο παλάτι όπου τους φιλοξένησαν με τιμές. Η πριγκιποπούλα γοητεύτηκε από την στάση και το παράστημα του Δημοφώντα. Μα και κείνος δεν έμεινε αδιάφορος από την χάρη και την ομορφιά της κόρης. Ο Έρωτας δεν άργησε να έλθει. Ήταν φλογερός και αμοιβαίος. Τον γάμο των δυο νέων ευλόγησε ο βασιλιάς Σίθωνας εκτιμώντας το ήθος και την ευγενική καταγωγή του γαμπρού του. Τίμησε δε την ένωση αυτή με πλούτη και γη από το βασίλειο του φροντίζοντας να μην λείψει τίποτα από τους νεόνυμφους.

Όμως την χαρά και την ευτυχία του έγγαμου βίου τους, σκίαζε για το νεαρό βασιλόπουλο η νοσταλγία της πατρίδας του. Έτσι ζήτησε από την νεαρή σύντροφό του να του επιτρέψει να ταξιδέψει για λίγο μέχρι την Αθήνα. Η κοπέλα διστακτικά δέχτηκε και μετά από λίγο τον αποχαιρετούσε φιλώντας τον τρυφερά και κουνώντας του το μαντίλι του αποχαιρετισμού. Τον παρακάλεσε να μην καθυστερήσει διόλου την επιστροφή του μα να βρεθεί σύντομα πάλι κοντά της. Το ταξίδι, όμως, ήταν μακρύ και χρονοβόρο και στην Αθήνα φίλοι και συγγενείς καθυστερούσαν την αναχώρηση του νέου.

Οι μήνες περνούσαν και η γλυκιά προσμονή της κόρης μετατράπηκε σε αβάσταχτο μαρτύριο. Φοβόταν πως κάτι άσχημο είχε συμβεί στον καλό της και ανυπόφορος πόνος σκέπαζε την ψυχή της. Όμως ο ατελείωτος χρόνος της προσμονής και οι μαύρες σκέψεις δεν έσβηναν μέσα της την ελπίδα της επιστροφής του. Ήξερε πως τα αισθήματα και των δύο ήταν τόσο δυνατά που τίποτε στον κόσμο δεν θα μπορούσ να τα σβήσει. Γιατί όμως αργούσε τόσο πολύ; Πόθος και αγωνία κατέτρωγε την όμορφη πριγκιποπούλα. Κάθε ξημέρωμα πήγαινε στο σημείο του αποχαιρετισμού και περίμενε. Στέκονταν εκεί ακίνητη με το χέρι να σκιάζει τα μάτια της και το βλέμμα καρφωμένο στο βάθος του ορίζοντα εκεί ακριβώς που χάθηκε ο αγαπημένος της. Ήξερε πως δεν την είχε ξεχάσει. Όμως η κόρη έσβηνε μέρα με την μέρα. Είχε γίνει πια τόσο χλωμή και αδύνατη που οι θεοί την λυπήθηκαν και για να μην υποφέρει άλλο την μεταμόρφωσαν σε όμορφο λυγερόκορμο δέντρο, την Αμυγδαλιά.

Κι ο Δημοφώντας όμως δεν μπορούσε μακριά από την αγαπημένη του. Αγνοώντας τις νουθεσίες φίλων και συγγενών να παραμείνει μέχρι να ανοίξει ο καιρός, εκείνος ξεκίνησε μες στην καρδιά του χειμώνα το ταξίδι της επιστροφής. Για μέρες περπατούσε μες στον βοριά, το κρύο και το χιόνι ώσπου έφτασε στη Θράκη. Αναζητώντας την αγαπημένη του έφτασε στο σημείο του αποχαιρετισμού. Εκεί ακριβώς είδε να στέκεται ένα ψηλό ξεραμένο δέντρο χωρίς καρπούς και φύλλα. Ο νέος κατάλαβε τι είχε συμβεί και βγάζοντας μια κραυγή πόνου με δάκρυα στα μάτια αγκάλιασε σφιχτά τον ξερό κορμό σαν να αγκάλιαζε το σώμα της αγαπημένης του.

Και τότε σαν από θαύμα, ζωή πλημμύρισε το άψυχο ξύλο και τα γυμνά κλαδιά του δέντρου στολίστηκαν με πανέμορφα μικρά λευκά άνθη που ανέδυαν μια υπέροχη, ντελικάτη ευωδία..»

ΠΗΓΗ...http://blogs.sch.gr/

Διαβάστε Περισσότερα

«Ερωτήματα και απορίες για τον Αλέξανδρο Γ´ Μέγα». Πρόσκληση από τον Σύνδεσμο φίλων Αρχ/κου Μουσείου Πέλλας

Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΕΛΛΑΣ σας προσκαλεί να παρακολουθήσετε, την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2020 στις 18:30, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας, τη διάλεξη του καθηγητή της Αρχαίας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κ. Ι. Πίκουλα, με θέμα:

«Ερωτήματα και απορίες για τον Αλέξανδρο Γ´  Μέγα»

“Ποιός ἦταν στὴν πραγματικότητα ὁ Ἀλέξανδρος Γ´, ὁ γιὸς τοῦ Φιλίππου Β´ τῆς Μακεδονίας, ὁ εὐρύτερα γνωστὸς ὡς Μέγας; Ποιά ἦταν τὰ μεγαλύτερα ἐπιτεύγματα τῆς ἐκστρατείας του καὶ γιατί κατέλιπε τέτοιο μύθο; Πῶς πέθανε καὶ ποῦ ἐτάφη; Τὸ ἔργο του ἦταν ἀποτέλεσμα ἱκανοτήτων καὶ ἀρετῆς, ἢ τύχης καὶ συγκυριῶν; Ἄλλαξε τὸν τότε κόσμο, ὥστε νὰ θεωρεῖται πὼς ἐπέδρασε στὸν παγκόσμιο πολιτισμό; Τοῦ ὀφείλει κάτι ἡ Κεντρικὴ Ἀσία, ἡ Ἰνδική, ἢ ἡ Κίνα; Ἔχει σχέση μὲ τὴ διαμόρφωση τοῦ Βουδισμοῦ, ἢ τὴ ζηλωτικὴ ἐπικράτηση τοῦ Χριστιανισμοῦ;  Μὲ δώδεκα ἐρωτήματα καὶ τὶς ἀνάλογες πολύπλευρες ἀπαντήσεις τους ἐπιχειρεῖται νὰ δοθεῖ εὐσύνοπτη, ὅσο καὶ τεκμηριωμένη εἰκόνα γιὰ μία ἀπὸ τὶς πλέον χαρισματικὲς προσωπικότητες τῆς ἀρχαιότητος (καὶ ὄχι μόνον)” .

                         Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου

                                                                            Η πρόεδρος

                                                                           Μ. Ακαμάτη

Διαβάστε Περισσότερα

Το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πέλλας γιορτάζει τα 10 χρόνια λειτουργίας του.

Το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πέλλας άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του το 2009 και φέτος γιορτάζει τα 10 χρόνια λειτουργίας του. Από την ίδρυσή του υπηρετεί αδιάλειπτα και πολύπλευρα τον πολιτισμό αναδεικνύοντας την ιστορία μας, προωθώντας την έρευνα και την καινοτομία, συνομιλώντας με την κοινωνία, μεταλαμπαδεύοντας τη γνώση στη νέα γενιά.

Με αφορμή τη συμπλήρωση της δεκάχρονης πορείας του η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πέλλας και ο Σύνδεσμος Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας σας προσκαλούν στον εορτασμό των 10 χρόνων λειτουργίας του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας την Παρασκευή, 6 Σεπτεμβρίου, ώρα 19:30, στο αίθριο του Μουσείου.

Την εκδήλωση θα τιμήσει με την παρουσία της η Υπουργός Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη.

Στις 17:30 θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση για το κοινό στο Μουσείο από αρχαιολόγο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας

Διαβάστε Περισσότερα

Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΛΛΑΣ ΕΠΙ ΤΟ ΕΡΓΟΝ: Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΕΛΛΑΣ

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πέλλας οργανώνει εκδήλωση-ημερίδα με θέμα:

Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΛΛΑΣ ΕΠΙ ΤΟ ΕΡΓΟΝ:

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΕΛΛΑΣ

η οποία θα λάβει χώρα την Κυριακή 5 Μαΐου 2019, στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Έδεσσας, στις 11:30.

Αρχαιολόγοι της Εφορείας θα αναφερθούν στις πιο πρόσφατες ανασκαφικές έρευνες, σε πτυχές της συντήρησης των αρχαιοτήτων στην Έδεσσα, αλλά και στο γενικότερο αρχαιολογικό έργο της Εφορείας Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Θα μιλήσουν οι:

-Ελισάβετ Τσιγαρίδα, αρχαιολόγος. Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας

Θέμα: Η Υπηρεσία στην υπηρεσία των μνημείων

-Αλεξάνδρα Ζαμπίτη, αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας

Θέμα: Φωτίζοντας το παρελθόν της κάτω πόλης της αρχαίας Έδεσσας, μέσα από τις πρόσφατες εργασίες αποκατάστασης και το έργο της ανασκαφικής σκαπάνης

-Γεώργιος Σταλίδης, αρχαιολόγος, Προϊστάμενος Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας

Θέμα: Το επισκοπείο, ένα λαμπρό οικοδόμημα στην καρδιά της Έδεσσας των παλαιοχριστιανικών χρόνων.

Διαβάστε Περισσότερα

«Κατοπτρισμοί γυναικών της αρχαίας Πέλλας». Πρόσκληση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας στα εγκαίνια της νέας περιοδικής έκθεσης

H Εφορεία Αρχαιοτήτων Πέλλας και ο Σύλλογος Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας σας προσκαλούν στα εγκαίνια της νέας περιοδικής έκθεσης με τίτλο «Κατοπτρισμοί γυναικών της αρχαίας Πέλλας» στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πέλλας, την Κυριακή 14 Απριλίου 2019, στις 13.00.

Την έκθεση θα εγκαινιάσει η Γενική Διευθύντρια Αρχαιότητων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, κ. Πολυξένη Αδάμ- Βελένη.

Στην έκθεση τίθενται θέματα, όπως η «αιώνια γυναίκα» και η διαμόρφωση και λειτουργία των «προτύπων» στην κοινωνία. Προβάλλονται συγκεκριμένες όψεις του προτύπου της νεαρής αστής που κατέκλυσε την τέχνη της εποχής και επηρέασε την πραγματική ζωή της πρωτεύουσας, όπως φαίνεται και από τα εκθέματα. Παρουσιάζονται οι γυναίκες της Πέλλας, πραγματικές γυναίκες, αστές, πριγκίπισσες, βασίλισσες, δούλες, μητέρες, ιέρειες, εταίρες, ντόπιες ή από άλλα μέρη του ελληνικού κόσμου, που έζησαν στη μεγάλη πρωτεύουσα του Μακεδονικού βασιλείου. Με τον πλούτο και την υψηλή ποιότητα αισθητικής σε θέματα ένδυσης, κόμμωσης, καλλωπισμού και κοσμημάτων αποκαλύπτουν μια σημαντική πλευρά της κοινωνικής ζωής και συνηγορούν στον χαρακτηρισμό της Πέλλας ως «μεγάλης πρωτεύουσας». Για την υλοποίηση της έκθεσης χρησιμοποιήθηκαν συμβατικά μέσα και νέες τεχνολογίες. Με τις τρισδιάστατες εκτυπώσεις ειδωλίων σε μεγάλη κλίμακα, όπου αποδόθηκε η χρωματική παλέτα των ενδυμάτων, της κόμμωσης, των κοσμημάτων και του καλλωπισμού, τις οθόνες αφής και το animation βίντεο, οι γυναίκες της Πέλλας ζωντανεύουν και αποκτούν φωνή και κίνηση μέσα στο μουσείο.

Διάρκεια Έκθεσης: Ιανουάριος 2019 - Ιούνιος 2020.

Την ίδια μέρα, στο πλαίσιο των επιστημονικών ομιλιών του 2019, με θέμα την αρχαία Μακεδονία,  που οργανώνονται από τον Σύλλογο των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πέλλας, η Δρ. Ελισάβετ Τσιγαρίδα, Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας, θα παρουσιάσει το θέμα: «Η Όλυνθος και οι ιστορικές σχέσεις της με την Πέλλα», ώρα 12.00.

Διαβάστε Περισσότερα

Ό,τι απέμεινε από Ιστορία 12.000 χρόνων στην Αλμωπία Πέλλας στην Μακεδονία… Θλίψη σε πιάνει σε Κωνσταντία, Άψαλο, Νέα Ζωή…

Ό,τι απέμεινε

από Ιστορία 12.000 χρόνων

στην Αλμωπία Πέλλας

στην Μακεδονία…

Θλίψη σε πιάνει

σε Κωνσταντία, Άψαλο, Νέα Ζωή…

Του Γιώργου Λεκάκη

Θλίψη σε πιάνει όταν βλέπει τι έχει απομείνει από τους αρχαίους μακεδονικούς τύμβους στην Κωνσταντία της Αλμωπίας του νομού Πέλλας, στην Μακεδονία… Ένα χωριό στους πρόποδες του Πάικου (κτισμένο σε υψόμετρο 180 μ.), σε απόσταση μόλις 11 χλμ. από την Αριδαία…

Κι όμως, εδώ υπάρχουν / υπήρχαν 40 τύμβοι… κατά μήκος ενός ποταμού (ορμητικού χειμάρρου σήμερα), διαμέτρου 8-14 μ., και δύο επιμήκεις (διαστάσεων 20 x 8 μ. και 17 x 11 μ.!).

Το σημείο συνδέεται με τα τοπόσημα της αρχαίας Αλμωπίας (Όρμα, Ευρωπός, κ.ά.)…

Η αρχαία Άψαλος (< άπτω + αλς = παραθαλάσσιος τόπος!), που από μόνο του το όνομα δείχνει την παλαιότητα… Και όντως ευρέθησαν φολίδες από πυριτόλιθο, κρουστήρες και κροκάλες επίκρουσης 12.000 χρόνων…

Στις θέσεις «Κόμβος» και «Γραμμή» βρέθηκε νεολιθική κατοίκηση (από το 6500 π.Χ.). Υπόσκαφα κτίσματα (5 x 4,20 μ.), πασσαλόπηκτες οικίες, ορύγματα μεγάλων διαστάσεων («τράφοι» 13 Χ 8 Χ 5,30 μ.), κεραμική, λίθινα και οστέινα εργαλεία (λεπίδες, πελέκεις, τριπτήρες, κρουστήρες, μυλόπετρες), λίθινοι και πήλινοι πεσσοί, υφαντικά βάρη, πηνία, σφονδύλια, οστρέινες χάνδρες, βραχιόλια, κεραμικός κλίβανος[1], απορριμματικοί λάκκοι (εργαστηρίου), δρόμοι, τάφοι, κλπ.

Στην θέση «Τούμπα», τύμβος κλασσικής εποχής.

Στην θέση «Βέρπεν», αρχαίος οικισμός. Βρέθηκαν κεραμοσκεπείς τάφοι, τύμβος (με περίβολο διαμέτρου 15 μ.) με αμφορέα, σιδερένιο μαχαιρίδιο, κ.ά.

Αλλά, παρ’ όλα αυτά, η αρχαία Άψαλος… δεν είναι επισκέψιμη… Είναι όλη… χώμα, «για λόγους προστασίας και συντήρησης». Ένας χωματόδρομος οδηγεί στην αρχαία ιστορία της Μακεδονίας…

Τέλος, το νεκροταφείο τύμβων της Νέας Ζωής, ένα άλλο χωριό της Αλμωπίας του νομού Πέλλας, στην Μακεδονία, είναι ένα από τα νεκροταφεία αυτού του τόπου, που με τις έρευνες των τελευταίων χρόνων έχουν εντοπισθεί στην περιοχή της αρχαίας Αλμωπίας, συνήθως έξω από τους αρχαίους οικισμούς.

Ο αρχαίος ελληνικός οικισμός που βρέθηκε όπου ο νυν της Νέας Ζωής ευρίσκεται στον οχυρό λόφο, από την άλλη πλευρά του ποταμού, και κατοικείται από την Εποχή του Χαλκού (περ. 3000 π.Χ.) μέχρι τα υστεροελληνιστικά χρόνια!

Οι τύμβοι του νεκροταφείου της Νέας Ζωής είναι υπέργειες κατασκευές από αργούς λίθους που περικλείουν στο εσωτερικό τους μικρούς μονόχωρους θαλάμους με είσοδο και δρόμο.

Στο εσωτερικό των θαλάμων πραγματοποιούνταν αλλεπάλληλες ταφές οικογενειακών ομάδων. Τις ταφές συνόδευαν κτερίσματα ποικίλου είδους που επιβεβαιώνουν την πίστη για τη μεταθανάτια ζωή:

Πήλινα αγγεία ανοικτά ή κλειστά για στερεές ή υγρές τροφές.

Σιδερένια όπλα και εργαλεία, όπως λόγχες, μαχαιρίδια, ακόνια, κλαδευτήρια, απαραίτητα στην καθημερινή ζωή. Και τέλος,

Χάλκινα κυρίως κοσμήματα, που στόλιζαν την γυναικεία γαμήλια φορεσιά πόρπες (παραμάνες) και περόνες, που συγκρατούσαν στους ώμους τον αρχαίο πέπλο, περιδέραια, βραχιόλια, ζώνες.

Η περίοδος χρήσης του νεκροταφείου τοποθετείται στην Εποχή του Σιδήρου και τα αρχαϊκά χρόνια.

Η ανασκαφική έρευνα, η περίφραξη και η σήμανση του νεκροταφείου και του αρχαίου οικισμού στην Νέα Ζωή έγιναν με την χορηγία της ΔΕΚΕ/ΠΚΜ και της εταιρείας ΝΤΙ-ΕΣ κατά την κατασκευή του δρόμου Μαυροβουνίου - Αψάλου, μας ενημερώνει σχετική πινακίδα...

Αλλά, ούτε εδώ, αν φτάσεις, δεν θα δεις τίποτε...

ΠΗΓΕΣ:

Παρασκευόπουλος Ιω. «Η ιστορία του χωριού Άψαλος», Άψαλος 1979.

Σαλαμάνη Β. «Ιστορία της Αλμωπίας και ανάλυση αξιοσημείωτων περιοχών της», Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ιστορίας.

Χρυσοστόμου Αν. «ΑΔ 47», μέρος Β’ 2, Χρονικά, 1992, σελ. 459.

Χρυσοστόμου Αν. «Αρχαία Αλμωπία», Θεσσαλονίκη, 1994.

Χρυσοστόμου Αν. «Οι αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή της Αλμωπίας κατά το 1997», ΑΕΜΘ 11, 1997, σελ. 141-143.

Χρυσοστόμου Αν., Α. Γεωργιάδου, Χ. Πολουκίδου και Α. Προκοπίδου «Ανασκαφικές έρευνες στην επαρχιακή οδό Αψάλου – Αριδαίας κατά το 2000», ΑΕΜΘ 14, 2000, σελ. 491-504

Χρυσοστόμου Αν. και Α. Γεωργιάδου  «Επαρχιακή οδός Αψάλου – Αριδαίας. Η σωστική ανασκαφή στον Κόμβο της Αψάλου», ΑΕΜΘ 15, 2001, σελ. 525-536.

Χρυσοστόμου Αν., Χ. Πολουκίδου και Α. Προκοπίδου «Επαρχιακή οδός Αψάλου – Αριδαίας. Η ανασκαφή του νεολιθικού οικισμού στη θέση Γραμμή», ΑΕΜΘ 15, 2001, σελ. 511-523.

Γ. Λεκάκης "Σύγχρονης Ελλάδος περιήγησις" / ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Κυκλικός διαμέτρου 1,15 μ. Ο λάκκος του θαλάμου θέρμανσης ήταν διανοιγμένος μέσα στο φυσικό έδαφος. Η εσχάρα πάνω από τον λάκκο σώθηκε ακαραια. Πρόκειται για κλίβανο εξελιγμένης τεχνολογίας. Λόγω της εξαιρετικής του διατήρησης αποκολλήθηκε και μεταφέρθηκε στο Μουσείο Πέλλας (βλ. Χρυσοστόμου, Α. και Α. Γεωργιάδου,  «Επαρχιακή οδός Αψάλου – Αριδαίας. Η σωστική ανασκαφή στον Κόμβο της Αψάλου», ΑΕΜΘ  15, 2001, σελ. 531).

Πηγή...http://www.arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα